بیماری مزمن تنفسی (CRD) و سینوزیت عفونی (عفونت مایکوپلاسما گالی سپتیکوم)

نحوه انتقال بیماری:

به طور کلی، MG قادر است به صورت افقی و عمودی انتقال یابد.

• انتقال افقی (Horizontal Transmission): این ارگانیسم می تواند به راحتی (چه به شکل مستقیم و چه غیر مستقیم) از مرغی به مرغ دیگر منتقل شود. دستگاه تنفس فوقانی و ملتحمه چشم، مکان ورود میکروب به بدن هستند. مایکوپلاسما می تواند برای چند روز در مدفوع، ذرات گرد و غبار، پر و ترشحات مرغان، زنده بماند و به آسانی به سایر پرندگان انتقال یابد. به عنوان مثال، قادر است تا 3 روز در موی انسان و تا 4 روز در پرهای پرنده، زنده بماند.
• انتقال عمودی (Vertical Transmission): مایکوپلاسما گالی سپتیکوم از طریق مادر آلوده به جوجه ها نیز انتقال می‌یابد.

دوره کمون: دوره کمون (از زمانی که عامل بیماری زا وارد بدن شده تا زمانی که بیماری بروز یابد) متغییر بوده و بین 6 الی 21 روز است.

علائم بیماری:

• سرفه، ترشحات از بینی و رال های تنفسی از جمله مهمترین علائم بیماری هستند.
• کاهش مصرف غذا و کاهش وزن جوجه ها
• کاهش تولید تخم مرغ
• التهاب ملتحمه، تورم صورت و پلک ها، افزایش ترشحات از چشم.
• احتقان در مخاط، عفونت ریه (پنومونی)، پریکاردیت، پری هپاتیت و Airsacculitis
• وجود اکسودای نزله ای در بینی، مجاری هوایی، نای، برونش ها و کیسه های هوایی.
• متورم شدن سینوس ها و پر شدن آنها با اکسودای کازئوزه، از علائم رایج ابتلا به مایکوپلاسما در بوقلمون است، اما ممکن است این حالت در مرغان نیز دیده شود.

نکات مرتبط با بیماری:

• مایکوپلاسما اکثر جوجه ها را آلوده میکند اما میزان علائم بالینی مشاهده شده و شدت آنها، با یکدیگر متفاوت است.
• معمولا عفونت در ماه های سرد سال و در پرندگان جوان، شدیدتر است.
• در جوجه های گوشتی، ممکن است تلفات تا 30 % نیز افزایش یابد.

تشخیص:

• جداسازی: روش استاندارد و طلایی تشخیص، جداسازی است. بدین منظور، سواپ را از نای یا شکاف کوانای پرنده می‌گیرند و در محیط کشت آگار یا براث، تلقیح می‌کنند و عامل را جداسازی می‌کنند. البته فرایند جداسازی و خالص سازی عامل، می تواند زمان بر باشد.
• تشخیص با PCR: با استفاده از “واکنش زنجیره ای پلیمراز PCR” می توان با سرعت و دقت بالا، DNA مایکوپلاسما را ردیابی کرد و به تشخیص رسید. هم روش PCR مرسوم و هم Real-time PCR به خوبی جواب می دهد و به صورت گسترده برای تشخیص MG استفاده می‌شود.

اقدامات درمانی:

از آنجایی که مجاری تنفسی پرنده درگیر می‌شود، می توان از محصولات حمایتی برونکودیلاتور (گشاد کننده برونش ها) به منظور تسهیل تنفس استفاده کرد. 

مایکوپلاسماها به صورت ذاتی نسبت به آنتی بیوتیک های خانواده بتا لاکتام (شامل پنی سیلین ها و سفالوسپورین ها) مقاومت دارند. بنابراین استفاده از این دو دسته آنتی بیوتیک ها، بیهوده است و عملا فایده ای در از بین بردن مایکوپلاسما ندارد.

تحقیقات نشان می‌دهد که مایکوپلاسما گالی سپتیکوم چه در شرایط آزمایشگاهی و چه در شرایط فیلدی، نسبت به برخی از آنتی بیوتیک ها از جمله خانواده ماکرولیدها، پلوروموتیلین ها ، تتراسایکلین ها و فلوروکینولون ها، حساس است. همچنین آنتی بیوتیک هایی از جمله تایلوزین، تیل مایکوزین، تیلوالوزین، تیامولین، والنمولین، اکسی تتراسایکلین، کلرتتراسایکلین، انروفلوکساسین، دانوفلوکساسین، لینکومایسین-اسپکتینومایسین و غیره، بر روی مایکوپلاسما موثر است و سبب کاهش علائم بالینی و مرگ و میر می‌شود.

استفاده از آنتی بیوتیک مناسب در گله ی آلوده، هم برای خود آن سالن و هم برای سایر گله ها مفید است. از این جهت که باعث کاهش جمعیت مایکوپلاسما می شود و به صورت بالقوه، خطر انتشار افقی میکروب به سایر گله ها یا سایر مرغداری ها را نیز کاهش می دهد. اما از سوی دیگر، استفاده نادرست از آنتی بیوتیک ها، میتواند باعث ایجاد مقاومت شود. فلذا، به منظور تعیین بهترین راهکار برای کنترل و درمان مکایکوپلاسما، توصیه می شود تا همواره از یک دکتر دامپزشک متخصص طیور مشورت گرفته شود.