دسته بندی:
مقدمه:
سندرم آسیت از جمله بیماری های متابولیکی رایج در سرتاسر جهان است که از جمله علائم آن، می توان به تجمع بیش از اندازه مایعات (به صورت دقیق تر ترانسودا) در محوطه صفاقی اشاره کرد که بر اثر افزایش فشار خون در سیستم تنفسی ایجاد می شود. به همین علت به این سندرم، PHS نیز می گویند که مخفف”سندرم افزایش فشار ریوی Pulmonary Hypertension Syndrome ” است. تخمین می زنند که آسیت، عامل 25 % از کل تلفات صنعت طیور گوشتی (در جهان) بوده و همچنین عامل حذف 5 الی 7 درصد از لاشه ها است.
تاریخچه:
آسیت اولین بار در جوجه های گوشتی ای گزارش شد که در مناطق مرتفع پرورش داده می شدند. پس از مدتی، مشخص شد که شیوع این بیماری به طور کلی در مرغداری هایی که در مناطق مرتفع هستند، بیشتر از سایر مناطق است و عامل اصلی آن، کاهش میزان اکسیژن در ارتفاعات می باشد.
علائم بالینی سندرم آسیت:
- بیشترین میزان بروز آسیت، در هفته های 5 و 6 پرورش مرغ گوشتی است.
- پرندگان دچار آسیت، معمولا کوچکتر از بقیه جوجه ها، بی حال، با تاج و ریش رنگ پریده هستند.
- پوشش پرهایشان آشفته است.
- این جوجه ها تمایلی به راه رفتن ندارند و ممکن است دچار دیس پنه و سیانوز شوند.
- از جمله علائم بالینی اصلی در آسیت: تجمع مایعات در محوطه صفاقی است. این تجمع آنقدر زیاد می شود که شکم پرنده کاملا متسع می شود.
- مایعات آسیت، به رنگ زرد، گاهی همراه با فیبرین و گاهی بدون آن دیده می شوند.
- قلب پرندگان دچار مشکل شده و بطن، دچار هایپرتروفی، بزرگ شدگی و اتساع می شود.
- ادماتوز بودن ریه ها و احتقان، از جمله سایر علائم است.
علل ایجاد سندرم آسیت:
فاکتورهای ژنتیکی، محیطی و مدیریتی، همه با هم در بروز سندرم آسیت نقش دارند. یکسری رخدادها به صورت زنجیره ای در بدن مرغان به وقوع پیوسته که در نهایت منجر به افزایش فشار خون در سیستم تنفسی، هایپرتروفی بطن راست قلب، و تراوش مایعات از داخل عروق به محوطه شکمی می شوند. عواملی که در بروز آسیت، نقش دارند، عبارت اند از:
- کاهش فشار اکسیژن (و هایپوکسی در خون) اولین فاکتور مهم در بروز آسیت است.
- بالا بودن ارتفاع (احداث مرغداری در محلی که ارتفاع آن از سطح دریا زیاد است.)
- سرد بودن محیط
- نیاز بالای جوجه ها به اکسیژن (عامل ژنتیکی)
- پایین بودن میزان هورمون های تیروئیدی (عامل ژنتیکی)
- افزایش فعالیت متابولیکی: سبب افزایش نیاز پرنده به اکسیژن، و نهایتا ابتلا به آسیت می شود.
- پایین بودن نسبت قلب و ریه به حجم بدن در جوجه های گوشتی: به عبارت دیگر، قلب و ریه باید بتوانند نیاز بدن بزرگ مرغ به اکسیژن را تامین کنند. اما نسبت اندازه قلب و ریه به حجم کل بدن مرغ کوچک بوده و ظرفیت قلبی-ریوی آن (cardiopulmonary capacity) کم است. بنابراین به قلب و ریه فشار وارد شده تا بیشتر کار کنند و با تلاش بیشتری اکسیژن را برای بدن تامین کنند، که این موضوع در نهایت سبب افزایش استعداد ابتلا به آسیت می شود.
راهکارهای مقابله با سندرم آسیت:
متخصصان راهکارهای متنوعی مدیریتی به منظور پیشگیری و یا کاهش بروز سندرم آسیت ارائه کرده اند، که عبارت اند از:
اصلاح برنامه نوری:
افزایش ساعات خاموشی و اصلاح جیره غذایی از جمله راهکارهای رایج در کنترل این سندرم هستند. همچنین به جای آنکه غذا به صورت دائمی در اختیار پرنده باشد (ad libitum)، می توان با دادن غذا به صورت وعده ای و ایجاد وقفه در بین وعده های غذایی، میزان فعالیت متابولیکی و متعاقبا بیماری آسیت را کاهش داد.
تصفیه کبد – کلیه:
برخی محصولات با افزایش ترشحات کلیوی، به نوعی سبب تصفیه کلیوی-کبدی می شوند. این محصولات خاصیت دیورتیک دارند و با کاهش میزان مایعات در بدن، به کاهش تلفات ناشی از سندرم آسیت کمک می کنند.
استفاده از اسید آمینه آرژنین:
تحقیقات نشان می دهد که استفاده از ال- آرژنین در جیره غذایی جوجه های گوشتی، می تواند میزان بروز و تلفات ناشی از بیماری آسیت را کاهش دهد.
افزودن سدیم بی کربنات 1 % به جیره غذایی:
می تواند سبب کاهش سندرم آسیت شود.
دان مش (آردی)، بهتر از پلت:
میزان بروز آسیت در مرغداری هایی که از دان مش استفاده می کنند، کمتر از فارم هایی است که از دان پلت استفاده می نمایند. کاهش آلودگی جیره به سموم قارچی: از آنجایی که انواع قارچ ها و مایکوتوکسین ها در جیره می توانند سبب آسیب کبدی-کلیوی و متعاقبا تشدید آسیت شوند. توصیه می شود از توکسین بایندر مناسب استفاده گردد.
آنتی اکسیدان ها، ویتامین C و E:
یک ارتباط مستقیم و معنی دار بین سطح آنتی اکسیدان ها در ریه و میزان بروز آسیت و مشکلات قلبی در جوجه ها وجود دارد. به این صورت که هرچه میزان آنتی اکسیدان ها کمتر باشد، میزان آسیت و بزرگ شدگی بطن راست قلب نیز بیشتر است. بنابراین ویتامین هایی با خاصیت آنتی اکسیدانی قوی (ویتامین C و E) در کاهش موارد آسیت یا پیشگیری از آن بسیار کمک کننده هستند.
همواره باید مجموعه ای از عوامل مدیریتی، دارویی و … در کنار یکدیگر قرار گیرند تا از بروز یک بیماری پیشگیری شود. فلذا توصیه می شود هر مرغدار، با توجه به شرایط فارم خود، از دکتر دامپزشک متخصص طیور مشورت گیرد.
