رویان دارو
پارسیان اکسیر آریا
ویوا پارس
کیان دارو مهان
سیناراد کالا
سنادام
کیمیا رشد
پارسیان پخش اکسیر
ایمن پخش
دوفارما
ژابیز
ماوی کارنو
تیرنگ
اینتر شیمی
آنتی بیوتیک
ویتامین و مکمل
ضد کوکسیدیوز
ضد انگل
آنزیم
توکسین بایندر
ضد التهاب
آرامبخش و بیهوشی
هورمون
خوراکی محلول در آب
خوراکی مخلوط در خوراک
تزریقی
محلول پور-آن
داروهای پت
داروهای آبزیان
داروهای زنبور عسل
اسپری
دسته بندی:
بیماری گامبورو
بیماری گامبورو (بورس عفونی) یک بیماری حاد، به شدت واگیردار و سرکوب کننده سیستم ایمنی است که جوجه های جوان به آن مبتلا شده و بورس فابرسیوس آنان، به عنوان هدف اولیه، مورد حمله ویروس قرار می گیرد.
عامل بیماری:
عامل بیماری گامبورو، ویروسی از خانواده بیرناویریده (Birnaviridae) است. از آنجایی که ویروس های این خانواده، دارای RNA دو رشته ای دو قسمتی هستند، این نام برایشان انتخاب شده است. این خانواده دارای 4 جنس می باشد:
- آکوا بیرناویروس (Aquabirnavirus): ایجاد کننده بیماری نکروز پانکراس (IPNV) در ماهی
- بلوسناویروس (Blosnavirus)
- انتوموبیرناویروس (Entomobirnavirus)
- اوی بیرناویروس (Avibirnavirus): ایجاد کننده بیماری گامبورو
تاریخچه بیماری گامبورو:
اولین بار این بیماری در سال 1962 و تحت عنوان “نفروز پرندگان avian nephrosis ” تشریح شد، به این علت که کلیه های پرندگان به شدت دچار آسیب شده بود. اما بعد از وقوع اولین همه گیری در منطقه ی گامبورو، اسم “بیماری گامبورو Gumboro disease ” برای آن انتخاب شده و هم اکنون نیز از آن استفاده می شود. (گامبورو در واقع نام منطقه ای در دلاور Delaware ایالات متحده آمریکا است).
اهمیت اقتصادی:
اهمیت اقتصادی گامبورو را می توان در دو بخش عنوان کرد:
- اول اینکه: ویروس گامبورو می تواند در جوجه ها، سبب مرگ و میر بسیار سنگین (تا 60 % تلفات) شود.
- دوم اینکه: ویروس گامبورو می تواند سبب سرکوب سیستم ایمنی شدید و طولانی مدت در جوجه ها شود. این سرکوب سیستم ایمنی، حتی از فرم اول نیز مهم تر است. مشخص شده است که میزان بروز درماتیت گانگرنوز، IBH، عفونت های اشریشیا کلای و … در این حالت افزایش می یابد. همچنین، شاهد شکست واکسیناسیون بوده و واکسن های تجویز شده برای سایر بیماری ها، به تیتر مناسب نخواهند رسید.
ویروس بیماری گامبورو
اهمیت بیماری گامبورو در سلامت انسان:
ویروس گامبورو خطری برای سلامت انسان ندارد.
مقاومت بالای ویروس گامبورو:
ویروس گامبورو دارای مقاومت بسیار زیادی نسبت به گرما، اسید، انواع ضد عفونی کننده ها، شرایط محیطی، مواد شیمیایی مختلف و حتی اشعه گاما است.
- بالاترین حد مجاز از اشعه گاما برابر با 3.0 کیلو گری (0 kiloGrays) است، اما حتی این میزان از اشعه گاما نیز نتوانست حتی سبب کاهش معنی داری در میزان ویروس بیماری زای گامبورو شود.
- ویروس گامبورو حتی در اسید قوی با PH 2 نیز نابود نخواهد شد.
- اگر بخش هایی از بدن مرغ را (که حاوی ویروس باشد) مورد پخت و پز قرار دهیم. به طوری که دمای داخلی آن به 74 درجه سانتی گراد نیز برسد، باز هم ویروس زنده می ماند و می توان آن را جداسازی کرد.
- ویروس گامبورو را به مدت 1 ساعت با فنول و تیمروسال و برخی موارد شیمیایی مواجه کردند. اما اثری بر ویروس نداشتند.
- طبق گزارشات، بعد از تخلیه یک سالن مرغداری آلوده، و بعد از 120 روز خالی بودن سالن، همچنان آلوده و بیماری زا بود.
- بعد از خوردن یک مرغ آلوده به گامبورو توسط سگ، ویروس بسیار حاد گامبورو تا 2 روز بعد، از مدفوع آن سگ جداسازی می شد. همچنین سوسک بستر، می تواند ویروس را تا 8 هفته در خود داشته و بیماری را منتقل کند.
خونریزی در عضلات، از علائم بیماری گامبورو
میزبان ویروس، شیوع بیماری و ناقلین:
- سروتیپ 1 ویروس گامبورو در سرتاسر جهان گسترده شده است و بیماری در تمامی نواحی اصلی تولید مرغ، رخ داده است.
- میزان بروز بیماری بسیار بالا است. و تقریبا تمامی جوجه ها، در سنین اولیه، چه از طریق واکسن و چه به صورت طبیعی، با ویروس مواجه می شوند. فلذا تمامی جوجه ها تا حدی دارای آنتی بادی علیه گامبورو هستند.
- بیماری بالینی گامبورو عملاً فقط در ماکیان (مرغ و خروس) دیده می شود.
- ویروس گامبورو بسیار مقاوم و واگیردار بوده و تا مدت ها در محیط یک مرغداری باقی می ماند.
- مقاومت ویروس به گرما و ضد عفونی کننده ها نیز یکی دیگر از مشکلات در مقابله با آن است.
- ویروس می تواند به صورت مکانیکی از سایر موجودات زنده نیز منتقل شود.
در شرق ایالات متحده آمریکا، بر روی 46 مرکز فرآوری و قطعه بندی مرغ آزمایش انجام شد. نتایج نشان دادند که در 25 % از بورس های جمع شده، ویروس گامبورو وجود دارد. این آمار نشان می دهد که میزان گستردگی و شیوع ویروس گامبورو تا چه میزان بالاست.
بی حالی و آشفتگی پرها
دوره کمون و علائم بالینی:
دوره کمون بیماری کوتاه بوده و حدودا 2 الی 3 روز بعد از ورود ویروس به بدن مرغ، شاهد بروز علائم بالینی خواهیم بود. در گله ی حساس، ویروس گامبورو به سرعت پخش شده و سبب درگیری 100 درصدی می شود. اما میزان تلفات می تواند از چند درصد تا حدود 20 – 30 درصد متغییر باشد. امروزه فرم vvIBDV (ویروس بسیار حاد گامبورو) در گردش است که حتی قادر است سبب تلفات بسیار بالای 60 تا 90 % در پولت مرغ لگهورن شود. از جمله علائم رایج گامبورو می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
- اسهال سفید
- دهیدراتاسیون (کم آبی)
- تیره رنگ شدن عضلات سینه
- خونریزی در عضلات.
- آسیب کلیوی
- آسیب به بورس فابرسیوس
اقدامات مدیریتی:
همانطور که پیش تر ذکر شد، ویروس به شدت مقاوم است و می تواند به راحتی از طریق وسایل، تجهیزات و افراد از یک مرغداری به مرغداری دیگر منتقل شود. بنابراین ضرورت دارد تا فرایند ضد عفونی کردن (چه در بین دو دوره) و چه در طول دوره پرورش، با سختگیری زیاد انجام شود. این مساله، مستلزم انتخاب ضد عفونی کننده مناسب و همچنین استفاده از آن در رقت صحیح است. همچنین اصول امنیت زیستی، عبور و مرور افراد و … نیز باید با سختگیری انجام شود. بنابراین اقدامات لازمه را می توان در 3 بخش اصلی خلاصه کرد:
- رعایت اصول بایوسکوریتی (امنیت زیستی)
- ضد عفونی گسترده و مرتب
- واکسیناسیون.
درمان:
- در واقع هیچگونه درمان اختصاصی برای ویروس گامبورو وجود ندارد.
- به همین علت، بیشترین تاکید بر واکسیناسیون، رعایت امنیت زیستی و ضد عفونی است.
- در صورت بروز درگیری از داروهای حمایتی استفاده می شود.
واکسیناسیون:
از آن جهت که واکسیناسیون گامبورو از اهمیت ویژه ای برخوردار است، به طور کامل در مقاله دیگری به شرح آن پرداختیم. به منظور مطالعه “اصول و نکات ضروری در واکسیناسیون گامبورو” به لینک ذیل مراجعه فرمایید:
واکسن بورسین 2 بیماری گامبورو:
واکسن بورسین 2 (Bursine 2) توسط شرکت زوئتیس (Zoetis) ساخته شده و حاوی ویروس زنده از سویه لوکرت (lukert) است (از دسته واکسن های با حدت متوسط Intermediate) و با ایجاد ایمنی ایده آل، از جوجه در برابر تمام سویه های وحشی، محافظت می کند. این واکسن را میتوان به صورت تجمیعی (در آب آشامیدنی) تجویز نمود، بنابراین هزینه واکسیناسیون کاهش یافته و نیازی به تزریق و گرفتن تک به تک جوجه ها نیست. به علاوه، بورسین 2 از پر مصرف ترین واکسنهای گامبورو در جهان بوده و ایمنی، بی خطر بودن و اثر بخشی بالای آن در مقیاس جهانی به اثبات رسیده است.
منابع:
Nawzad, A. R., Nahla, M. S., Shilan, F. M., & Zana, H. M. (2016). Detection and Identification of Infectious bursal disease virus in broiler farms in Sulaimani province. Intl Journal of Adv in ChemEng and Biol Sci (IJACEBS), 3(1), 39-43
Eterradossi, N., & Saif, Y. M. (2013). Infectious bursal disease. Diseases of poultry, 219-246
https://www.msdvetmanual.com/poultry/infectious-bursal-disease/infectious-bursal-disease-in-poultry
پارسیان درمان در شبکه های اجتماعی:
جستجو در مجله:
جدیدترین مقالات:
سندرم مرگ ناگهانی: علل سکته در جوجه های گوشتی و راهکارهای مقابله با آن
دکتر امیر اصغری
1405/03/25
ادامه مطلب »