دسته بندی:
پروزیس
پروزیس که به آن “کندرودیستروفی” و “در رفتگی تاندون” نیز اطلاق می شود، مشکلی در ساختار اسکلتی است که بر اثر کمبود برخی ویتامین ها و عناصر ضروری از جمله منگنز، روی، بیوتین، کولین و غیره در پرندگان جوان، ایجاد می شود.
یکی از سوالات مرتبط با پروزیس، این است که” اساسا چرا کندرودیستروفی رخ می دهد؟” در پاسخ به این سوال، باید در نظر داشت که صفحه رشد، یک بافت بدون عروق است. در نتیجه کندروسیت ها (سلولهای غضروفی) باید مواد مغذی خود را از طریق انتشار در ماتریکس بافت همبند دریافت کنند. این قضیه باعث می شود که سلولهای غضروفی (به خصوص در مفصل خرگوشی) دسترسی مستقیمی به مویرگ ها نداشته و نسبت به کمبود مواد مغذی، از جمله زینک، منگنز، کولین و غیره حساس تر باشند. تنظیم دقیق جیره و تامین مواد مغذی مورد نیاز پرنده، یکی از اصول ضروری در پیشگیری از کمبودهای تغذیه ای است.
کمبودهای تغذیه ای منجر به پروزیس:
به صورت دقیق تر، کمبودهای تغذیه ای ذیل، می توانند منجر به پروزیس شوند:
- کمبود منگنز (Mn)
- کمبود روی (زینک Zn)
- کمبود کولین
- کمبود نیاسین (ویتامین B3)
- کمبود پیریدوکسین (ویتامین B6)
- کمبود بیوتین (ویتامین B7)
- کمبود اسید فولیک (ویتامین B9)
در اینجا لیستی از کمبودهای تغذیه ای که می توانند باعث پروزیس شوند، قرار داده شده است. اما میزان اثربخشی هرکدام از این عوامل یکسان نیست. به عنوان مثال، کمبود منگنز، اثرات شدیدتری، نسبت به کمبود نیاسین دارد. و متعاقباً، شدت پروزیس ایجاد شده بر اثر کمبود نیاسین، کمتر از کمبود منگنز است.
کمبود منگنز (Mn):
منگنز، فعال کننده ی بسیاری از آنزیم ها در بدن است. در این میان، فعالیت هایی از جمله سوپراکسید دیسموتاز و فعال سازی گلیکوزیل ترانسفرازها، به شدت به منگنز وابسته است. این آنزیم ها، نقش پر رنگی در سنتز گلیکوزآمینوگلیکانها، موکوپلی ساکاریدها و گلیکوپروتئین ها دارند، که همگی آنها، در ساختار غضروف و استخوان ها، نقش دارند. کمبود منگنز، می تواند باعث پروزیس، کاهش رشد، کاهش تولید تخم مرغ، کاهش وزن تخم مرغ و کاهش کیفیت اسپرم در مزارع مولد شود.
کمبود زینک (Zn):
عنصر روی (زینک) فعال کننده بیش از 250 آنزیم مختلف بوده و در تنظیم بیان ژن ها نیز نقش دارد. به همین شکل، نقش مهمی در تکثیر، تمایز، و زنده مانی سلول ها دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد کمبود روی، می توانید مقاله “اهمیت روی (Zinc) در تغذیه طیور و علائم ناشی از کمبود آن” را از اینجا مطالعه کنید.
کمبود کولین:
پرندگان می توانند کولین را در بدن خود بسازند اما میزان تولید آن، در حدی نیست که بتواند نیاز پرنده به رشد (یا تولید تخم مرغ) را تامین کند. علاوه بر کاهش رشد، وازد شدن گله و ضرر و زیان اقتصادی، یکی از رایج ترین علائم کمبود کولین در جوجه ها، کندرودیستروفی است. به خصوص در مورد جوجه بوقلمون ها این مساله پر رنگ تر است، چرا که نیاز شدیدی به کولین دارند و علائم کندرودیستروفی را با شدت بیشتری نشان می دهند.
در ابتدای بروز علائم، شاهد خونریزی های سرسوزنی در اطراف مفصل خرگوشی پرنده خواهیم بود. پس از آن، متاتارس پرنده دچار چرخش می شود و آنقدر خم می شود که از راستای استخوان تیبیا خارج گردد. در این وضعیت، پاها توانایی تحمل وزن پرنده را نخواهند داشت. همچنین، ممکن است غضروف مفصلی دچار تغییر شکل شده و تاندون از جای خود خارج شود دچار در رفتگی شود. علاوه بر این موارد، کمبود کولین می تواند منجر به آسیب کبدی شود.
کمبود نیاسین (ویتامین B3):
اسید نیکوتینیک در واقع جزئی از دو کوآنزیم بسیار مهم به نام های نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید (NAD) و نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید فسفات (NADP) است. این دو کوآنزیم برای انجام بیش از 200 واکنش در متابولیسم اسیدهای چرب، کربوهیدرات ها، اسیدهای آمینه و نوکلئیک اسیدها نقش دارند. نیاسین در بدن از تریپتوفان (یک اسید آمینه) ساخته می شود، اما میزان این تبدیل پایین بوده و برای تامین نیاز بدن پرنده کافی نیست. در صورت کمبود نیاسین، جوجه ها دچار بی اشتهایی شده و رشد بسیار ضعیفی خواهند داشت. التهاب دهان، درماتیت، پوشش پر نامناسب و ضعیف، بزرگی مفصل خرگوشی و پروزیس از دیگر علائم کمبود نیاسین هستند. البته باید متذکر شد که پروزیس ایجاد شده به علت کمبود نیاسین، به شدت پروزیش ناشی از کمبود منگنز نیست. علاوه بر این موارد، نیاسین یک عنصر مهم در بهینه سازی وزن تخم مرغ و میزان هچ جوجه ها است.
کمبود پیریدوکسین (ویتامین B6):
پیریدوکسال فسفات و پیریدوکسامین فسفات، کوفاکتورهایی هستند که در فرایندهای ترانس آمیناسیون و دکربوکسیلاسیون اسیدهای آمینه و کلاژن نقش دارند. باید گفت که کمبود ویتامین B6 نسبتا به ندرت رخ می دهد. اما اگر جوجه ها دچار کمبود شدید ویتامین B6 شوند، علائمی از جمله کاهش اشتها، رشد ضعیف، کندرودیستروفی، خمیدگی استخوان و علائم عصبی را نشان خواهند داد. علائم عصبی مشاهده شده در کمبود های شدید B6 می تواند شامل حرکات عصبی اندام ها و پاها، اسپاسم و در نهایت تشنج و مرگ باشد. این علائم عصبی، باید از سایر بیماری ها و کمبودهای تغذیه ای، تفریق شوند.
کمبود بیوتین (ویتامین B7):
بیوتین یک کوفاکتور است که در واکنش های کربوکسیلاسیون و دکربوکسیلاسیون مرتبط با متابولیسم لیپیدها، گلوکز و اسیدهای آمینه نقش دارد. شدت علائم کمبود بیوتین در جوجه ها، به سایر مواد موجود در جیره (به خصوص میزان چربی) بستگی دارد. کاهش رشد، آشفته شدن پرهای پرنده، کندرودیستروفی، سندرم کبد و کلیه چرب (FLKS)، سندرم مرگ ناگهانی (SDS)، درماتیت کف پا (Footpad dermatitis) و پوست در اطراف نوک و چشم از جمله علائم کمبود بیوتین هستند. بسیاری از علائم کمبود بیوتین، مشابه با علائم کمبود اسید پانتوتنیک بوده و تفریق آنها دشوار است.
کمبود اسید فولیک (ویتامین B9):
اسید فولیک کوفاکتور آنزیم هایی است که در انتقال و جابه جایی گروه های متیل بین مواد مهمی از جمله کولین، متیونین، پورین ها و اسید اوریک نقش دارد. اسید فولیک برای متابولیسم طبیعی اسیدهای نوکلئیک و متعاقبا تکثیر سلولی، لازم است. کاهش رشد، ضعیف شدن پوشش پر پرنده، آنمی ماکروسیتیک، لکوپنی و کندرودیستروفی از علائم کمبود اسید فولیک می باشند. در موارد کمبود اسید فولیک، پرهای پرنده ظاهر بسیار آشفته ای به خود گرفته و برخی از آنان از ناحیه ساقه دچار شکستگی می شوند که ظاهر نامناسبی به جوجه می دهد.کمبود اسید فولیک در صورت کاهش مقادیر کولین و متیونین، تشدید می شود.
علائم کندرودیستروفی:
کندرودیستروفی، نوعی تغییر شکل در استخوان پای پرندگان جوان، با علائم ذیل است:
- کاهش رشد استخوان های بلند
- بزرگ شدن مفصل خرگوشی
- چرخش و یا خم شدگی در انتهای استخوان تیبیا و در قسمت پروکسیمال متاتارس
- والگوس و واروس ثانویه در پاها
- در رفتگی تاندون گاسترونمیوس (در موارد شدید): ممکن است در یک یا هر دو پا رخ دهد.
- در رفتگی تاندون، معمولا در جوجه های جوان با سن کمتر از 6 هفته رخ می دهد.
پیشگیری و درمان پروزیس:
- به طور کلی، اصل بر پیشگیری از بیماری است. بنابراین توصیه می شود تا قبل از مشاهده علائم بیماری، کمبود های تغذیه ای برطرف شوند.
- بستن پاها: اگرچه یکسری اقدامات درمانی برای بستن پاها و بهبود وضعیت حرکتی پرنده وجود دارد، اما این اقدامات بیشتر برای پرندگان زینتی و یا تک موردی، کاربرد داشته و نمی توان از آن، برای تعداد زیاد پرنده در واحد پرورشی مرغداری استفاده نمود.
- هرچه پای پرنده برای مدت زمانی طولانی تری، دچار پروزیس بماند، احتمال بهبود آن نیز به همان میزان کاهش می یابد. بنابراین به محض مشاهده علائم، باید اقدامات درمانی را انجام داد.
- تامین احتیاجات بدن پرنده: می توان از ترکیبات حاوی ویتامین های گروه B و همچنین از مکمل های حمایتی حاوی ترکیبات معدنی منگنز و روی به منظور رفع کمبود استفاده کرد.
- تغییر جیره غذایی: برای برطرف کردن اصولی مشکل، باید جیره غذایی پرنده را به گونه ای تغییر داد که احتیاجات ویتامینه و معدنی جوجه به طور کامل برطرف شوند.
منابع:
https://www.thepoultrysite.com/publications/diseases-of-poultry/220/slipped-tendon-perosis
https://poultrydvm.com/condition/slipped-tendon
Wang, J., Wang, Z. Y., Wang, Z. J., Liu, R., Liu, S. Q., & Wang, L. (2015). Effects of manganese deficiency on chondrocyte development in tibia growth plate of Arbor Acres chicks. Journal of bone and mineral metabolism, 33(1), 23-29
Dinev, Ivan. Diseases Of Poultry, A Colour Atlas. Ceva Sante Animal, 2007
محصولات مرتبط:
پارسیان درمان در شبکه های اجتماعی:
جستجو در مجله:
جدیدترین مقالات:
سندرم مرگ ناگهانی: علل سکته در جوجه های گوشتی و راهکارهای مقابله با آن
دکتر امیر اصغری
1405/03/25
ادامه مطلب »
رویان دارو
پارسیان اکسیر آریا
ویوا پارس
سوا پارس
کیان دارو مهان
سنادام
سیناراد کالا
ایمن پخش
دوفارما
ژابیز
عرشیا دارو
بهیان دارو
رش دارو
وارداتی
آنتی بیوتیک
ویتامین و مکمل
ضد کوکسیدیوز
ضد انگل
اسیدیفایر
توکسین بایندر
ضد التهاب
هورمون
آرامبخش و بیهوشی
تنفسی
خوراکی محلول در آب
خوراکی مخلوط در خوراک
تزریقی
محلول پور-آن
پماد پستانی
سیناراد کالا
آنتی بیوتیک
ویتامین و مکمل
ضد کوکسیدیوز
ضد انگل
اسیدیفایر
توکسین بایندر
ضد التهاب
اسپری
چشمی