دسته بندی:
مقدمه:
ویتامین E (آلفا توکوفرول) یک ویتامین محلول در چربی است که از اسیدهای چرب غیر اشباع، سایر ویتامین ها و گزانتوفیل ها محافظت کرده و نقش مهمی در ارتقاء ایمنی و حفظ سلامت سلولهای بدن دارد. کمبود آن می تواند سبب بروز سندرم جوجه های دیوانه، کاهش ایمنی، کاهش تولید تخم مرغ، کاهش هچ، کاهش باروری، و … شود.
مکانیسم عمل ویتامین E:
ویتامین E در غشای سلولی ادغام می شود و آن را از آسیب های اکسیداتیو (که میتوانند سبب مرگ سلول شوند) محافظت می کند. به همین شکل، غشاهای سلولی توسط آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز (که یک آنزیم وابسته به سلنیوم است) در برابر آسیب های اکسیداتیو محافظت می شوند. از سوی دیگر، اثرات ویتامین E و سلنیوم به یکدیگر مرتبط است و کمبود یکی از آنها، بر دیگری اثر می گذارد. بنابراین وجود ویتامین E و سلنیوم در کنار هم، برای محافظت از سلولها ضروری است. به همین دلیل در برخی از محصولات، از این دو در کنار یکدیگر استفاده می کنند.
ویتامین E نقش بسیار پر رنگی در موارد زیر دارد:
- سطح ایمنی بدن: استفاده از ویتامین E سبب افزایش سطح ایمنی و بالارفتن توانایی بدن، برای مقابله با عوامل بیماری زا می شود. به همین علت، یکی از اجزای اصلی در محصولات افزایش دهنده ایمنی است.
- دستگاه تناسلی: استفاده از ویتامین E سبب تقویت قوای جنسی می شود.
- دستگاه عصبی: ویتامین E به حفظ سلامت دستگاه عصبی کمک می کند.
- یک آنتی اکسیدان قوی: ویتامین E دارای خاصیت آنتی اکسیدانی بسیار قوی بوده و نقش مهمی در مقابله با رادیکال های آزاد اکسیژن دارد.
- سیستم عضلانی: ویتامین E به حفظ سلامت و ساختار ماهیچه ای کمک می کند.
باید در نظر داشت که:
- ویتامین E، یک ویتامین محلول در چربی است، به این معنی که تا مقادیری در بدن ذخیره می شود.
- جیره هایی که حاوی اسیدهای چرب غیر اشباع زیادی باشند، سریعتر دچار کمبود ویتامین E می شوند و نیاز بیشتری به آن دارند.
- احتمال ایجاد مسمومیت با ویتامین E در طیور کم است (زیرا سطوح مختلف ویتامین E تحمل می شود).
علائم کمبود ویتامین E در طیور:
1. کاهش ایمنی:
کمبود ویتامین E در مقادیر متوسط شاید به صورت مستقیم باعث کاهش رشد نشود، اما باعث کاهش پاسخ های ایمنی می شود. در نتیجه برای دریافت تیتر مناسب در واکسیناسیون، لازم است تا سطح کافی از وتیامین E تامین شود. همچنین در بسیاری از محصولات ساخته شده برای تقویت سیستم ایمنی، از ویتامین E استفاده شده است.
2.کاهش باروری و قابلیت تولید مثلی:
ویتامین E نقش به سزایی در افزایش باروری دارد. در نتیجه کمبود آن، منجر به:
- کاهش تولید تخم مرغ
- کاهش قدرت تولید مثلی در خروس ها
- کاهش تولید تخم مرغ های جنین دار
- کاهش هچ (Hatch): علاوه بر کاهش تخم مرغ های نطفه دار، آن تخم مرغ هایی که دارای جنین باشند نیز به خوبی هچ نشده و شاهد مرگ و میر جنین ها در دوره انکوباسیون خواهیم بود.
- به طور معمول مرگ و میر ناشی از کمبود ویتامین E در کارخانه جوجه کشی، در روز چهارم انکوباسیون رخ می دهد. میزان مرگ و میر جنین ها، به شدت کمبود بستگی دارد.
3.سندرم جوجه های دیوانه (انسفالومالاسی):
در موارد کمبود شدید ویتامین E، آسیب به مخچه وارد شده و این آسیب مغزی سبب عدم تعادل، مشاهده علائم عصبی و رفتارهای عجیب از پرنده می شود به همین علت به آن نام سندرم جوجه های دیوانه (Crazy Chick Syndrome) داده شده است.
- انسفالومالاسی یک سندرم عصبی است که با فلجی و آتاکسی (عدم تعادل) نمایانگر می شود.
- سر پرنده از حالت طبیعی خارج شده و به سمت عقب یا اطراف می چرخد.
- پرنده با میل خود حرکت نمی کند و ترجیح میدهد در یک گوشه بنشیند؛ و حتی اگر پرنده را مجبور به حرکت کنیم، نمی تواند به درستی قدم بردارد.
- در نهایت پرنده با شکم بر روی زمین افتاده و تلف می شود.
- کمبود سلنیوم و بالا بودن میزان اسیدهای چرب غیر اشباع بلند زنجیره، علائم این سندرم را بدتر می کند.
- زمانی که مغز جوجه های مرده مورد بررسی قرار گرفت، مشخص شد که در ناحیه مخچه خود دچار خونریزی های پتشی شده اند.
4.افزایش سرعت فساد تخم مرغ یا گوشت:
مشخص شده است که تخم مرغ و گوشت حاصله از مرغان دارای کمبود، با سرعت بیشتری دچار فساد اکسیداتیو می شوند. (چه در زمان فراوری و چه نگهداری)
5.آسیب عضلانی (میوپاتی)، دیستروفی عضلانی تغذیه ای:
زمانی که کمبود ویتامین E با کمبود یک ویتامین گوگرد دارد، همراه شود، میوپاتی عضلانی به خصوص در عضله سینه و معمولا در سن چهار هفتگی دیده می شود. در این حالت، خطوط سفید رنگ (یا روشنی) در فیبرهای عضلانی دیده می شوند که به راحتی قابل تشخیص اند. به همین شکل، آسیب عضلانی ناشی از کمبود ویتامین E، می تواند در عضله سنگدان و یا قلب رخ دهد، با مشاهده آن، می توان بخشی از عضله را مشاهده نمود که از رنگ طبیعی خارج شده است.
رفع کمبود:
به منظور درمان و یا پیشگیری از بروز مشکلات ناشی از ویتامین E، لازم است تا مقادیر مناسب ویتامین، با توجه به شدت کمبود، توسط دکتر دامپزشک تجویز شود.
