دسته بندی:
کمبود روی در طیور
مقدمه: جیره غذایی طیور به صورت معمول بر پایه دانه های غلات، مخصوصا ذرت، و پروتئین های گیاهی (کنجاله سویا) بنا شده است. ترکیباتی شامل اسیدهای آمینه، ویتامین های ضروری، مواد معدنی و عناصر کمیاب به جیره پایه افزوده می شوند تا نیاز غذایی جوجه را به طور کامل برطرف نمایند، از جمله: متیونین، لیزین، ترئونین، سدیم، کلسیم، فسفر، منگنز، مس، آهن، سلنیوم و روی.
مواد معدنی از نظر ساختاری، دارای نقش های ذیل هستند:
- نقش کاتالیزوری در آنزیمها
- تنظیمکننده فشار اسمزی
- تنظیم تعادل اسیدی – بازی
- نقش در سیگنالینگ سلولی
کمبود یک ماده معدنی ممکن است منجر به اختلال در یک یا چند مورد از این عملکردها شود.
عناصر غیر آلی و ضروری در تغذیه طیور:
این عناصر را می توان در دو دسته بندی کلی قرار داد:
- مواد معدنی ضروری، شامل: کلسیم، فسفر، منیزیم، گوگرد، سدیم، پتاسیم، کلر.
- عناصر کمیاب ضروری، شامل: روی، آهن، مس، منگنز، ید، کروم و سلنیوم.
ممکن است برخی از عناصر کمیاب از قبیل نیکل، روبیدیوم، وانادیوم، آرسنیک و غیره نیز دارای نقش های مهمی باشند، اما اطلاعات خیلی دقیقی در خصوص کمبود این موارد در دسترس نیست و از طرفی، اصولا کمبود آنها مشاهده نشده است.
تجزیه و تحلیل میزان مواد معدنی در بدن مرغها، نشان میدهد که بخش عمدهای از کلسیم، فسفر، منیزیم و روی بدن ماکیان در استخوانها قرار دارد.
عنصر روی (زینک):
مواد اولیه مورد استفاده در جیره طیور اغلب فاقد روی هستند، به همین جهت، معمولاً عنصر روی به جیره اضافه میشود. این عنصر دارای نقش های بسیار مهمی در بدن است از جمله:
- روی (Zn) یک فعالکننده یا کوفاکتور برای بیش از ۲۵۰ آنزیم است.
- عنصر روی در تعاملات پروتئین- DNA و تنظیم بیان ژن ها نقش دارد.
- روی نقش حیاتی در تکثیر، تمایز و بقای سلولی ایفا میکند.
- کمبود روی (حتی جزئی) تاثیر بسیار عمیقی بر رشد و تولید تخممرغ می گذارد.
- روی به عنوان یک محرک رشد، در پرورش جوجههای گوشتی استفاده میشود.
علائم کمبود روی در طیور:
کمبود روی در بدن ماکیان باعث ایجاد علائم ذیل می شود:
- کاهش مصرف غذا
- آهسته شدن رشد
- ضعیف شدن پوشش پرها
- دهیدراتاسیون
- بزرگ شدن مفصل خرگوشی
- کندرودیستروفی (کوتاه شدن و ضخیم شدن استخوان های بلند)
- اشکال در راه رفتن پرنده
- پوسته پوسته شدن پوست
- درماتوز در پاها
کمبود روی، اثر منفی بر سطح ایمنی پرنده دارد:
- بورس فابرسیوس، تیموس و طحال از مهمترین ارگان های سیستم ایمنی ماکیان هستند.
- در موارد کمبود روی، اندامهای لنفاوی از لنفوسیتها خالی میشوند و سلولهای رتیکولار دچار مرگ (نکروز) می شوند.
- بیشترین اثر کمبود زینک، بر روی بورس فابرسیوس و سپس تیموس و طحال است.
- به همین علت، مکمل های حاوی زینک، می توانند به تقویت سیستم ایمنی و بهبود اثر واکسن ها، کمک شایانی کنند.
محصول زینکوتین:
زینکوتین، محصولی از شرکت xvet آلمان است که با داشتن روی شلاته، دی پانتنول، بیوتین، تریپتوفان، متیونین، ترئونین، لیزین، اسید فرمیک، اسید پروپیونیک و اسید سوربیک، نیاز پرنده به روی و بیوتین (به خصوص در دوره اوج تولید) را برطرف می کند. علاوه بر نقش زینکوتین در بهبود ضریب تبدیل، تامین نیاز فیزیولوژیک به عنصر روی و کاهش استرس، می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
- جلوگیری از پرریزی خصوصا در طیور تخمگذار و مادر
- افزایش سلامت و درمان زخم های پوست و کف پا
- تقویت سیستم ایمنی و بهبود اثر واکسن ها
- بهبود باروری
- رفع مشکلات سم در گاوها
منابع:
Nielsen, F. H. (2012). History of zinc in agriculture. Advances in Nutrition, 3(6), 783-789
O’Dell, B. L., Newberne, P. M., & Savage, J. E. (1958). Significance of dietary zinc for the growing chicken. The Journal of nutrition, 65(4), 503-523
Klasing, K.C. and Korver, D.R. (2020). Nutritional Diseases. In Diseases of Poultry (eds D.E. Swayne, M. Boulianne, C.M. Logue, L.R. McDougald, V. Nair, D.L. Suarez, S. Wit, T. Grimes, D. Johnson, M. Kromm, T.Y. Prajitno, I. Rubinoff and G. Zavala)
