بروز و شیوع سالمونلا در طیور

آمار و ارقام بسیار متفاوتی در خصوص میزان شیوع سالمونلا در طیور وجود دارد. در مقیاس جهانی، گزارش هایی مبنی بر درگیری 9% الی 57 % از گله های جوجه گوشتی وجود دارد. اما این داده‌ها در هر کشور و منطقه ای متفاوت است. به عنوان مثال:

• طی مطالعه انجام شده توسط Ansari و همکاران (2020) در ایران، از 139 فارم در 23 استان کشور نمونه گیری انجام شد و مشخص گردید که 11 فارم آلوده به سالمونلا هستند (7.9 %).
• در بررسی دیگری در سال 2023 نیز، 1274 نمونه از جوجه های گوشتی اخذ شد و 8.9 % از نمونه ها در آزمایش سالمونلا مثبت بودند. البته مطالعات دیگری وجود دارند که میزان شیوع را پایین تر و یا بیش از این مقدار، ذکر کرده اند.
• میزان فراوانی سالمونلا در مرغان تخمگذار، معمولا کمتر است. طی بررسی انجام شده در 5 کشور اروپایی، میزان فراوانی بین 0 تا 27.5 % متغییر بوده است.

سالمونلا می تواند در جوجه های جوان منجر به درگیری شدیدتر و مرگ و میر بیشتر شود. اما پرندگان مسن تر، حساسیت کمتری نسبت به بیماری داشته و ممکن است بدون مرگ و میر قابل توجهی، درگیر به عفونت شوند.

علائم بالینی سالمونلوز:

به طور کلی، عفونت های پاراتیفوئیدی، تنها منجر به ایجاد علائم بالینی در جوجه های جوان می شوند و میزان مرگ و میر ناشی از آن در 3 هفته اول زندگی بیشتر است. به علاوه، آلودگی تخم مرغ های جنین دار به سالمونلا، می تواند منجر به مرگ و میر جنین ها و یا جوجه های تازه هچ شده شود.

علائم درگیری شدید به سالمونلا در جوجه ها و جوجه بوقلمون ها عبارت اند از:

• بی حالی و خواب آلودگی
• افتادگی بال ها، آشفتگی پرها
• لرزش و تجمع جوجه ها در نزدیکی یک منبع گرمایی
• بی اشتهایی و لاغری
• اسهال آبکی، دهیدراتاسیون و چسبیدن مدفوع به مقعد
• عفونت کیسه زرده
• وجود ضایعات کازئوزه در سکوم
• کوری، تورم مفصل خرگوشی، لنگش و سختی در تنفس

تشخیص:

سایر بیماری های باکتریایی طیور نیز می توانند علائمی مشابه با سالمونلا داشته باشند؛ بنابراین تشخیص قطعی، بر مبنای شناسایی آزمایشگاهی عامل یا جداسازی آن صورت می گیرد. از آنجایی که بسیاری از سرووارهای سالمونلا، ماهیت تهاجمی داشته و به صورت سیستمیک در بدن منتشر می شوند، می توان آنها را از بافت های مختلفی از جمله کبد، طحال، تخمدان، کیسه زرده، قلب، خون قلب، کلیه ها، کیسه صفرا، پانکراس، و چشم جداسازی کرد.

اقدامات مدیریتی، کنترل و درمان:

تحلیل های اقتصادی نشان داده اند که با صرف هزینه برای کنترل سالمونلا، از هزینه های بزرگتر، پیشگیری کرده و سلامت عمومی جامعه حفظ می شود. یکسری از اقدامات مهم در راستای پیشگیری و کنترل بیماری عبارت اند از:

• تهیه جوجه از مرغان مادر سالم و بدون آلودگی
• انجام تست های دوره ای برای شناسایی سالمونلا در گله های مولد
• ضد عفونی تخم مرغ های جنین دار
• رعایت اصول امنیت زیستی، پاکسازی و ضد عفونی صحیح سالن های مرغداری
• کنترل جوندگان و حشرات
• تامین آب و دان جوجه ها از منابع سالم و بدون آلودگی
• استفاده از پروبیوتیک ها: استفاده از پروبیوتیک ها (پس از درمان آنتی بیوتیکی) توانسته است سبب برگرداندن میکروفلور طبیعی روده و کاهش انتشار سالمونلا انتریتیدیس شود.
• استفاده از اسیدیفایرها (استفاده از اسیدیفایرهای مخلوط در دان حاوی اسید فرمیک، اسید پروپیونیک، اسید بوتیریک، اسید کاپریلیک، اسید کاپروئیک توصیه می شود).

در رابطه با استفاده از آنتی بیوتیک ها، دیدگاه های متفاوتی وجود دارد. به عنوان مثال، با مصرف نادرست آنتی بیوتیک و یا انتخاب آنتی بیوتیک نامناسب، ممکن است حساسیت جوجه ها نسبت به سالمونلا بیشتر شود. به این صورت که آنتی بیوتیک نادرست، به جای از بین بردن سالمونلا، سایر باکتری های مفید دستگاه گوارش را از بین می برد و شرایط را برای تهاجم هرچه بیشتر سالمونلا فراهم می کند. بنابراین انتخاب آنتی بیوتیک صحیح، دوز و نحوه مصرف آن از اهمیت بالایی برخوردار است.