سندرم مرگ ناگهانی: علل سکته در جوجه های گوشتی و راهکارهای مقابله با آن

در بررسی لاشه جوجه ها، چند مساله جلب توجه می نمایند:

1. در بیشتر موارد، پرنده به پشت بر روی زمین می افتد.
2. جوجه هایی که بر اثر SDS می میرند، معمولا دارای گوشت خوب و وزن مناسب هستند.
3. چینه دان و روده ی آنان پر از غذا بوده و کیسه صفرا خالی است.
4. کبد آنان بزرگ شده و مقداری کمرنگ و شکننده است.
5. ریه ها معمولا دچار احتقان و ادم هستند. البته ادم ریه، علامت چندان مشخصی برای SDS نیست و ممکن است از جمله تغییرات بعد از مرگ باشد. چون در جوجه هایی که سریعا بعد از مرگ، کالبد گشایی شدند، ادم و احتقان ریوی دیده نشده است.

همچنین سندرم مرگ ناگهانی، آسیب های میکروسکوپیک اختصاصی نیز ندارد. در بررسی وزن اندام ها، مشخص شد که وزن کبد جوجه های مرده بر اثر SDS، بیشتر از جوجه های سالم است.

علت مرگ جوجه ها؟

اگرچه SDS بیشتر در جوجه های گوشتی دیده می شود، اما تا کنون علل و مکانیسم های آن به صورت دقیق مشخص نشده اند. به طور کلی عوامل ژنتیکی، تغذیه ای و محیطی در بروز آن نقش دارند.

دامپزشکان در پی یافتن علل سندرم مرگ ناگهانی، از جوجه هایی که بر اثر SDS تلف شدند بلافاصله نمونه خون گرفتند. همچنین چند پرنده سالم را کشتار کرده و بلافاصله از آنان آزمایش گرفتند. نتایج نشان داد که هیچ تفاوتی از لحاظ سطح سدیم، پتاسیم، کلر، کلسیم، فسفر، منیزیم و گلوکز، بین این دو گروه وجود ندارد. اما، میزان لاکتات دهیدروژناز، گلوتامیک اگزالواستیک ترانس آمیناز و کراتینین فسفوکیناز در جوجه های دچار SDS افزایش یافته بود.

 البته تحقیقات نشان می دهد که این سندرم، دارای ارتباط معنی دار و پیوسته‌ای با فیبریلاسیون بطنی و به هم ریختگی شدید ریتم قلب است. همچنین ضربان قلب این جوجه ها، بیشتر از جوجه های سالم بوده است. بنابراین استفاده از کلمه ی “سکته” برای این شرایط، چندان دور از واقعیت نیست.

موارد ذیل می توانند وقوع سکته را افزایش دهند:

• انواع استرس، صدا و نور زیاد و بالا بودن تراکم سالن
• استفاده بیش از حد از برخی داروهای ضد کوکسیدیوز یونوفوره (به خصوص موننسین).
• کمبودهای تغذیه ای.
• جیره مبتنی بر گندم: طی تحقیقات فارمی، مشخص شده است که میزان سکته، در مرغداری هایی که از “جیره مبتنی بر گندم” استفاده می کنند، بیشاتر از فارمهایی است که “جیره مبتنی بر ذرت” استفاده می کنند.
• جنسیت: میزان بروز مرگ ناگهانی (سکته) در جوجه های گوشتی نر، بیشتر از جوجه های ماده است. همچنین میزان آنزیم لاکتات دهیدروژناز و کراتین کیناز در سرم خون نیمچه های گوشتی نر، بیشتر از نیمچه های ماده بوده است.

تفریق سکته از سایر بیماری ها:

سندرم مرگ ناگهانی را باید از آسیت تفریق داد. در برخی موارد، جوجه ها بر اثر افزایش فشار قلبی ریوی و آسیت تلف می شوند. یا ممکن است بیماری عفونی خاصی در حال انتشار باشد، اما به اشتباه تصور شود که سکته بوده است. بنابراین لازم است تا در صورت افزایش جزئی در تلفات، وضعیت گله توسط دکتر دامپزشک متخصص مورد ارزیابی قرار گیرد.