رویان دارو
پارسیان اکسیر آریا
ویوا پارس
کیان دارو مهان
سیناراد کالا
سنادام
کیمیا رشد
پارسیان پخش اکسیر
ایمن پخش
دوفارما
ژابیز
ماوی کارنو
تیرنگ
اینتر شیمی
آنتی بیوتیک
ویتامین و مکمل
ضد کوکسیدیوز
ضد انگل
آنزیم
توکسین بایندر
ضد التهاب
آرامبخش و بیهوشی
هورمون
خوراکی محلول در آب
خوراکی مخلوط در خوراک
تزریقی
محلول پور-آن
داروهای پت
داروهای آبزیان
داروهای زنبور عسل
اسپری
دسته بندی:
وبای طیور:
وبای طیور یک بیماری واگیردار است که توسط پاستورلا مولتوسیدا ایجاد می شود و می تواند پرندگان اهلی و وحشی را درگیر کند. این بیماری به صورت FC نیز نگارش می شود که مخفف Fowl Cholera می باشد. بیماری دارای نام های مختلفی است از جمله:
- وبای طیور، وبای پرندگان
- پاستورلوز پرندگان
- سپتی سمی هموراژیک
اهمیت اقتصادی:
در هر جایی از جهان که ماکیان پرورش داده شوند، احتمال بروز وبای طیور نیز هست. این بیماری به صورت مرسوم در مرغان مادر گوشتی، و همچنین مرغان تخمگذار، گوشتی، مرغان روستایی، بوقلمون ها و اردک ها بروز می یابد. این بیماری از لحاظ حفظ سلامت پرندگان در حیات وحش نیز دارای اهمیت است، چراکه می تواند به صورت ناگهانی باعث تلف شدن تعداد زیادی پرنده شود. به عنوان مثال در سال 1994 میلادی، حدود 80000 پرنده وحشی در خلیج چساپیک بر اثر ابتلا به وبای طیور، تلف شدند.
اهمیت در سلامت انسانی:
اگرچه هیچ گزارشی، مبنی بر انتقال مستقیم ارگانیسم از طیور به انسان وجود ندارد، اما در کل، پاستورلا مولتوسیدا یک عامل بیماری زای انسانی است و باید آن را به عنوان یک عامل زئونوز (مشترک بین انسان و حیوان) در نظر بگیریم.
تاریخچه بیماری:
دانشمند بزرگ فرانسوی، لویی پاستور، عامل بیماری وبای طیور را به صورت خالص جداسازی کرد، سپس باکتری را تضعیف، و از آن برای ایمنی زایی استفاده نمود. به همین سبب، به این باکتری “پاستورلا” می گویند.
عامل بیماری:
عامل وبای طیور، یک باکتری گرم منفی، غیر متحرک، میله ای شکل به نام پاستورلا مولتوسیدا (Pasteurella multocida) است. این ارگانیسم را می توان با روش های سرولوژیک به 16 سرووار تقسیم بندی کرد. همچنین، می توان پاستورلا مولتوسیدا را بر اساس مطالعات ژنومی، به 3 تحت گونه زیر تقسیم بندی نمود:
- پاستورلا مولتوسیدا، تحت گونه ی مولتوسیدا (Multocida)
- پاستورلا مولتوسیدا، تحت گونه ی سپتیکا (Septica)
- پاستورلا مولتوسیدا، تحت گونه ی گالی سیدا (Gallicida)
البته، به نظر می رسد که تقسیم بندی در سطح تحت گونه، چندان قابل اعتماد نبوده و نمی توان آن را توصیه کرد.
حساسیت پاستورلا نسبت به عوامل فیزیکی و شیمیایی:
- پاستورلا مولتوسیدا به راحتی توسط ضد عفونی کننده های معمولی، نور خورشید، خشکی و حرارت از بین می رود.
- اعمال حرارت 60 درجه سانتی گراد به مدت 10 دقیقه می تواند باعث مرگ باکتری شود.
- در مجموع، باکتری نسبت به عوامل ضد عفونی کننده حساس است. بنابراین مهمترین نکته در از بین بردن آلودگی، انجام صحیح مراحل پاکسازی و ضد عفونی است.
بروز و شیوع:
- از لحاظ فصلی: بیشترین میزان شیوع پاستورلوز در اواخر تابستان، پاییز و زمستان است.
- از لحاظ سنی: با افزایش سن، حساسیت ماکیان نسبت به بیماری بیشتر می شود.
- اگرچه پاستورلوز در سایر پرندگان نیز وجود دارد، اما بیشتر گزارشات بیماری در مرغ، بوقلمون، اردک و غاز بوده است.
- مرگ و میر ناشی از وبای طیور، معمولا در مرغان تخمگذار رخ می دهد، به این علت که حساس تر از پرندگان جوان هستند.
- اگرچه بیماری در جوجه های گوشتی هم وجود دارد، اما به طور کلی، می توان گفت که ماکیان جوانتر از 16 هفته، نسبت به بیماری مقاوم هستند.
انتقال بیماری:
- پرندگانی که عفونت پاستورلا در آنان به صورت مزمن وجود دارد، به منابع اصلی عفونت در فارم تبدیل می شوند.
- پرندگان آزاد زی، می توانند منبع بیماری باشند.
- پرندگان آلوده، ارگانیسم را در شکاف کوانای خود حمل کرده و می توانند آن را به سایر پرندگان انتقال دهند.
علائم بالینی وبای طیور:
بیماری پاستورلوز به دو فرم وجد دارد:
فرم حاد بیماری:
- معمولا علائم بیماری، تنها چند ساعت قبل از مرگ پرنده بروز پیدا می کند.
- در این حالت، مرگ و میر به سرعت رخ می دهد، در واقع ممکن است مرگ و میر، اولین نشانه ی بیماری در گله باشد.
- تب، بی اشتهایی، پرهای ژولیده، آبریزش از دهان، اسهال، افزایش میزان تنفس از جمله علائم بیماری هستند.
- خونریزی های پتشی و اکیموتیک به صورت رایج و گسترده دیده می شوند.
- اگر پرنده بتواند از این مرحله جان سالم به در ببرد و زنده بماند، ممکن است بهبود یابد و یا آن که وارد فاز مزمن بیماری شود.
فرم مزمن بیماری:
- فرم مزمن بیماری، معمولا بر اثر درگیر شدن با ارگانیسم کم حدت و یا پس از درگیری با فرم حاد بیماری، ایجاد می شود.
- معمولا علائم به صورت موضعی دیده می شوند. به طور کلی، فرم مزمن پاستورلوز به صورت چرک در اندام ها دیده می شود.
- تورم در ریش پرنده، سینوس ها، مفاصل پا یا بال، پد کف پا و بورس جناغی.
- ممکن است علائم عصبی Torticollis نیز بروز پیدا کند.
- عفونت در دستگاه تنفس، می تواند منجر به بروز علائمی از جمله دیس پنه و رال های نای شود.
اگرچه در اینجا، بیماری به دو فرم حاد و مزمن تقسیم بندی شده است. اما در شرایط طبیعی، ممکن است علائم هر دو فرم با هم دیده شوند و نتوان دقیقا بیماری را در یکی از دو فرم قرار داد.
میزان واگیری و مرگ و میر:
در موارد درگیری های طبیعی، میزان مرگ و میر معمولا تا 20 % است. اما تلفات بیشتر از این نیز گزارش شده است. البته، اگر باکتری پاستورلا مولتوسیدا به صورت مستقیم به پرنده تلقیح شود، می تواند طی 48-24 ساعت، بسته به نوع سویه، سبب تلفات بسیار شدید 100-90 درصدی شود.
تشخیص بیماری:
- تشخیص احتمالی بیماری، بر اساس مشاهدات بالینی و یافته های کالبد گشایی، انجام می شود.
- به منظور تشخیص قطعی بیماری، بایستی وجود پاستورلا مولتوسیدا در ضایعات، با تستهای تشخیصی از جمله PCR تایید شود و همچنین باکتری را از ضایعات جداسازی کرد.
- به منظور انجام تست های سرولوژیک، می توان از کیت الایزا استفاده کرد. این کیت ها برای تشخیص آنتی بادیهای حاصل از واکسیناسیون ساخته شده اند و بهتر است از آنها به منظور تشخیص بیماری استفاده نشود.
- اوی باکتریوم گالیناروم و گالی باکتریوم آناتیس بیووار همولیتیکا، دو عاملی هستند که ممکن است به جای پاستورلا مولتوسیدا اشتباه گرفته شوند.
اقدامات مدیریتی و انجام واکسیناسیون:
- انجام اقدامات مدیریتی صحیح و تاکید بر بهداشت، بهترین راهکارهای پیشگیری از وبای طیور هستند.
- برخلاف بسیاری از بیماری های باکتریایی، وبای طیور یک بیماری مرتبط با هچری نیست.
- در مناطقی که وبای طیور وجود دارد، باید واکسیناسیون به صورت جدی انجام شود. اما باید در نظر داشت که واکسیناسیون، به هیچ وجه جایگزین اقدامات بهداشتی نیست.
واکسن های غیر فعال پاستورلوز: واکسن های غیر فعال پاستورلوز، معمولا به صورت کل باکتری غیر فعال شده از سرووار 1،3،4 به همراه ادجوانت تولید می شوند. یکی از محدودیت های اصلی در واکسن های غیر فعال، این است که ایمنی حاصل، محدود به سروتیپ مشابه خود است. به همین علت، شرکت های سازنده واکسن، از چند سرووار (1 و 3 و 4) استفاده می کنند تا ایمنی وسیع تری حاصل شود.
واکسن های زنده پاستورلوز: هم اکنون چندین واکسن زنده از پاستورلوز به نام های CU، و M-9 و PM-1 در جهان وجود دارند.
- واکسن CU: حدت کمی دارد.
- واکسن PM-1: یک موتانت از واکسن CU است با حدتی بین CU و M-9 است.
- واکسن PMP-1: این یک واکسن تخفیف حدتیافته از پاستورلوز است که در استرالیا استفاده می شود.
- واکسن M-9: یک موتامنت از واکسن CU است و حدت بسیار کمی دارد.
واکسیناسیون مرغ و بوقلمون ها با واکسن زنده وبای طیور، از این جهت دارای اهمیت است که می تواند سبب القای محافظت علیه سرووارهای هترولوگ شود.
اگرچه واکسن های زنده پاستورلوز، قادر به ایجاد ایمنی قوی و موثر هستند، اما از سوی دیگر، دارای یک عیب بزرگ بوده و می توانند به صورت بالقوه، سبب ایجاد تلفات در مرغان شوند. به همین علت، در صورت بروز تلفات (پس از واکسیناسیون) می توان از آنتی بیوتیک استفاده نمود. اما بهتر است حداقل 4 روز واکسیناسیون گذشته باشد.
درمان بیماری وبای طیور:
از آنتی بیوتیک های مختلف به صورت گسترده به منظور درمان موارد وبای طیور استفاده می شود. اما ضرورت دارد تا پیش از درمان ضد میکروبی، حتما از تست آنتی بیوگرام برای تعیین حساسیت جدایه استفاده شود. میزان حساسیت یا مقاومت پاستورلا به آنتی بیوتیک های مختلف، می تواند بین مناطق گوناگون و همچنین در زمان های مختلف، متفاوت باشد. بنابراین انجام تست آنتی بیوگرام ضرورت دارد.
منابع:
Majó, Natàlia, and Roser Dolz. “Atlas of Avian Necropsy.” (2011): 10-11
https://layinghens.hendrix-genetics.com/en/articles/fowl-cholera-in-laying_hens/
https://poultrydvm.com/condition/fowl-cholera
https://www.thepoultrysite.com/disease-guide/fowl-cholera-pasteurellosis
https://en.engormix.com/poultry-industry/poultry-diseases/fowl-cholera-poultry_a36625/
پارسیان درمان در شبکه های اجتماعی:
جستجو در مجله:
جدیدترین مقالات:
سندرم مرگ ناگهانی: علل سکته در جوجه های گوشتی و راهکارهای مقابله با آن
دکتر امیر اصغری
1405/03/25
ادامه مطلب »