دسته بندی:
مقدمه:
آنتی بیوتیک های فلوروکینولون، دسته ای از آنتی بیوتیک های بسیار رایج در صنعت طیور هستند که وسیع الطیف بوده و از طریق مهار آنزیم DNA ژیراز، سبب ممانعت از تکثیر و سنتز DNA در باکتری و نهایتا مرگ آن می شوند. به صورت معمول از این خانواده دارویی برای درمان عفونت های تنفسی، عفونت های مایکوپلاسمایی، عفونت مزمن تنفسی (CRD)، عفونت های گوارشی، پریتونیت، سپتی سمی، عفونت های ثانویه، و درمان بیماری های عفونی ایجادی به وسیله باکتری های گرم مثبت، گرم منفی حساس به هر دارو، از جمله پاستورلا، اشریشیا کولای، سالمونلا، مایکوپلاسما و غیره، استفاده می شود. به این علت که فلوروکینولون ها سمیت کمی دارند و دارای طیف اثر بالایی می باشند، به صورت گسترده مورد استفاده قرار می گیرند.
تاریخچه آنتی بیوتیک های کینولون:
اولین کینولون تولیدی، نالیدیکسیک اسید بود. این ماده به طور اتفاقی توسط Leshea و همکارانش در سال ۱۹۶۲ در طی تلاش برای سنتز کلروکین (یک عامل ضد مالاریا با فعالیت ضدباکتریایی) کشف شد. نالیدیکسیک اسید فعالیتی علیه برخی از باکتری های هوازی گرم منفی نشان داد و سپس برای درمان عفونتهای ادراری مورد استفاده قرار گرفت.
پس از آن، دانشمندان توانستند با تغییر در ساختار شیمیایی این دسته دارویی، سبب افزایش در اثربخشی آنها شدند و آنتی بیوتیک های جدید و موثرتری را تولید کردند. در حال حاضر، انروفلوکساسین معروف ترین آنتی بیوتیک این خانواده است که اثر خوبی بر باکتری های گرم مثبت، گرم منفی، انتروباکتریاسه از جمله اشریشیا کلای، سالمونلا، کامپیلوباکتر داشته و همچنین در برابر کلامیدیا و مایکوپلاسما نیز فعال است.
هم اکنون انروفلوکساسین، نورفلوکساسین، افلوکساسین، دانوفلوکساسین، ماربوفلوکساسین، سیپروفلوکساسین و دایفلوکساسین از جمله رایج ترین و موثرترین آنتی بیوتیک های این خانواده در دامپزشکی، هستند.
افزایش مقاومت نسبت به برخی از آنتی بیوتیک ها:
مقاوم شدن عوامل باکتریایی مختلف نسبت به آنتی بیوتیک ها، همواره یکی از چالش های اساسی دامپزشکان در درمان عفونت ها بوده است. به همین دلیل، تلاش های بسیاری در راستای ساخت نسل های جدید آنتی بیوتیک جدید، با اثر بخشی بالا، صورت گرفته است.
برخی از محصولات جدید، حاوی دو آنتی بیوتیک با مکانیسم اثر جداگانه هستند. این محصولات، به گونه ای در شرکت های داروسازی فرموله شده اند، تا اثربخشی بالا داشته و مقاومت به حداقل برسد. در ذیل به تحقیقاتی اشاره شده است که نشان دهنده اثربخشی بالای نسل های جدید کینولون ها (نورفلوکساسین، افلوکساسین) در مقایسه با نسل های قدیمی تر است.
- با بررسی سویه های اشریشیا کلای جدا شده از لاشه های طیور سبزوار، مشخص شد که میزان مقاومت باکتری به فلومکوئین بالا است.
- در مطالعه ای که توسط دکتر پیغمبری و همکاران (2019) بر روی بیش از 1500 نمونه مدفوعی و جداسازی سالمونلا صورت گرفت، مشخص شد که مقاومت بالایی نسبت به آنتی بیوتیک نالیدیکسیک اسید وجود دارد. اما تمام جدایه های سالمونلا (100 درصد) نسبت به نورفلوکساسین حساس بودند.
- به همین شکل طی بررسی صورت گرفته در سال 2021 در استان خوزستان، مشخص شد که مقاومت بالایی نسبت به نالیدیکسیک اسید وجود دارد، اما تمام جدایه های سالمونلا، حساسیت 100 درصدی نسبت به افلوکساسین داشتند.
اثربخشی بالای نسل های جدید دارویی:
با توجه به افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی در سالهای اخیر، توجه دامپزشکان و کلینیسین ها به استفاده از آنتی بیوتیک های جدید با کارایی و اثربخشی بالا جلب شده است. از جمله این داروها، میتوان به نسل های جدید خانواده کینولون ها، از جمله افلوکساسین و نورفلوکساسین اشاره کرد. لازم به ذکر است که هر دو آنتی بیوتیک وسیع الطیف بوده و اثر بخشی بالایی علیه باکتری های گرم مثبت و گرم منفی دارند.
- به عنوان مثال، طی تحقیق صورت گرفته بر روی سالمونلاهای جدا شده از تخم مرغ، مشخص شد که بیشترین (100 درصد حساسیت) نسبت به نورفلوکساسین بوده است.
- همچنین طی بررسی آلودگیهای سالمونلائی غیرتیفوئیدی در برخی گلههای گوشتی استانهای مازندران و گیلان، مشخص شد که جدایههای سالمونلا نسبت به آنتیبیوتیکهای افلوکساسین و دانوفلوکساسین حساسیت 100 درصدی دارند.
جمع بندی:
طی مطالعات و بررسی های انجام شده در استان های مختلف ایران، می توان اظهار داشت:
- مقاومت آنتی بیوتیکی باکتری های جدا شده، نسبت به نالیدیکسیک اسید و فلومکوئین بالا بوده است.
- استفاده بی رویه و خودسرانه از آنتی بیوتیک های قدیمی و بی اثر، نه تنها فایده ای نداشته، بلکه مقاومت آنتی بیوتیکی را تشدید می کند. آنتی بیوتیک صحیح بایستی توسط دکتر دامپزشک متخصص تجویز گردد.
- بایستی با استفاده از محصولات گیاهی، رعایت نظافت، ضد عفونی مکرر سالن پرورش و تجهیزات و رعایت امنیت زیستی، و واکسیناسیون، میزان بروز بیماری ها را کاهش داد.
- جدایه های باکتریایی، حساسیت بالایی نسبت به نورفلوکساسین و افلوکساسین داشتند که نشان دهنده اثربخشی بالای آنهاست.
منابع:
- پیغمبری سیدمصطفی, قربانیون احسان, مرشد ریما, & حق بین نظرپاک هادی. (2019). بررسی آلودگی گله های مرغ گوشتی اطراف شهرستان مشهد به سالمونلا: تعیین گروه سرمی و الگوی مقاومت ضدمیکروبی جدایه های سالمونلا.
- قائم مقامی, شمس الدین, مرادی بیدهندی, خاکی, پژواک, محمدیان, … & عادل. (2021). جداسازی، شناسایی، تعیین سروتیپها و بررسی مقاومت آنتیبیوتیکی سالمونلاهای طیور در چند مرغداری استان خوزستان. تحقیقات دامپزشکی و فرآوردههای بیولوژیک, 34(4), 128-135.
- پیغمبری,سید مصطفی , مرشد,ریما , شجاعدوست,بهرام , نیک پیران,حسین , حق بین نظرپاک,هادی , خاکپور,منصور , فقیه نصیری,زینب , فلاح دوست,میلاد , کچبی,هومن , وشتانی,رامونا , روح اله زاده,هادی و یزدانی,اعظم . (1397). بررسی آلودگیهای سالمونلائی غیرتیفوئیدی در برخی گلههای گوشتی استانهای مازندران و گیلان، 1394-1389. (e10295). علوم درمانگاهی دامپزشکی ایران, 12(2), e10295
- جهان تیغ، محمد. (1389). مطالعه مقاومت دارویی سالمونلاهای جداسازی شده از تخم مرغ های بومی. مجله دامپزشکی ایران (دانشگاه شهید چمران اهواز)، 6(2 (مسلسل 27))، 49-53. https://sid.ir/paper/97394/fa
- بهار شمشادی، زهرا سالاری (1397) ،ارزیابی مقاومت آنتی بیوتیکی سویه های ای کلای جداشده از لاشه طیور گوشتی در شهر سبزوار.
- Jackson LC, Reyes LAM, Cordiés MLH. Quinolonas y terapia antimicrobiana. Acta Medica 1998;8(1):58-65.
- Gouvêa, R., Dos Santos, F. F., & De Aquino, M. H. C. (2015). Fluoroquinolones in industrial poultry production, bacterial resistance and food residues: a review. Brazilian Journal of Poultry Science, 17, 1-10.
